2021-2022 r. - Zmiany w BHP / PPOŻ / Pierwsza pomoc

16 maja 2022 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Zdrowia odwołujące stan epidemii w Polsce. Jednocześnie Minister Zdrowia wprowadził stan zagrożenia epidemicznego co utrzymało ważność przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w tym m.in. utrzymanie ważności szkoleń okresowych czy okresowych badań lekarskich.

(Artykuł 12e.) 1. W okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii dopuszcza się przeprowadzanie szkoleń wstępnych w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy i służby w całości za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, z wyjątkiem instruktażu stanowiskowego:

1) pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym;

2) pracownika zatrudnionego na stanowisku, na którym występuje narażenie na działanie czynników niebezpiecznych;

3) pracownika przenoszonego na stanowisko, o którym mowa w pkt 1 i 2;

4) ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką.

2. W przypadku gdy termin przeprowadzenia szkolenia okresowego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy lub bezpieczeństwa i higieny służby przypada w:

1) okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii lub

2) w okresie 30 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego, w przypadku gdy nie zostanie ogłoszony stan epidemii, albo stanu epidemii – termin ten wydłuża się do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego, w przypadku gdy nie zostanie ogłoszony stan epidemii, albo stanu epidemii.

(komentarz) Powyższy przepis ustawy dopuszcza możliwość przeprowadzania szkoleń wstępnych BHP (instruktażu ogólnego) za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, co nie wyklucza przeprowadzania ich również w innej formie, np. stacjonarnie.

Natomiast prowadzenia instruktażu stanowiskowego dla pracowników wymienionych w przepisie dopuszcza się jedynie w dotychczasowej formie czyli na stanowisku pracy, na którym pracownik jest zatrudniony.

Przedłużenie okresu ważności szkolenia okresowego będzie obowiązywało do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub odwołania stanu epidemii. Po odwołaniu stanu zagrożenia pracodawca będzie miał 60 dni na przeprowadzenie szkoleń okresowych w dziedzinie BHP.

Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Rozwoju i Technologii, w czasie trwania epidemii pracodawcy zostali zwolnieni z obowiązku organizowania i przeprowadzania szkoleń okresowych w dziedzinie BHP, co nie jest równoznaczne z zakazem organizowania szkoleń okresowych. Przepis ten nie stanowi o zakazie (zawieszeniu) organizowania szkoleń okresowych tylko o przedłużeniu ich ważności.

Oznacza, to iż dopuszczalne jest przeprowadzenie szkoleń okresowych w dotychczasowej, stacjonarnej formie (np. na sali wykładowej). Należy jednak pamiętać, aby zorganizowane było z zachowaniem reżimu higienicznego i sanitarnego.

Nadal pozostają aktualne przepisy z w/w ustawy dotyczące badań lekarskich: (Artykuł 12a.) 5. W trakcie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii:

1) w stosunku do osoby zatrudnianej na stanowisko pracy inne niż administracyjno--biurowe okresy, o których mowa w art. 229 § 11 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, zostają wydłużone do 180 dni;

2) wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby zatrudniane na stanowisko administracyjno-biurowe, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy.

Od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. obowiązują nowe kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej - 1133 zł czyli o 100 zł więcej za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu niż teraz - Obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 lutego 2022 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej)

Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 stycznia 2022 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku uchyla i zastępuje obowiązujące dotychczas Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia (Dz. U. 2013 poz. 1618)

Czego dotyczy zmiana? Zmiana ma charakter wyłącznie redakcyjy. Wynika ze zmiany ustawy będącej podstawą prawną dla tego rozporządzenia (tj. ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). 1 listopada 2021 r. weszły w życie przepisy ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw. W Art. 9 2) b) napisano:
"Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, tryb uznawania zdarzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 3 i art. 3a, za wypadek przy pracy, kwalifikację prawną zdarzenia, wzór karty wypadku i termin jej sporządzania, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia jednolitości obowiązujących rozwiązań dotyczących ustalania okoliczności i przyczyn tych wypadków.” W Rozporządzeniu z dnia 23 stycznia 2022 r. § 1. napisano:
"Rozporządzenie stosuje się do zdarzeń wymienionych w art. 3 ust. 3 i art. 3a ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanej dalej „ustawą”, które nastąpiły w okresie ubezpieczenia wypadkowego osób niebędących pracownikami.

Nie uległa zmianie treść wzoru karty wypadku będącego załącznikiem do rozporządzenia.

Zmiany wprowadzone przez nową Normę dotyczą m.in.:

Rozszerzenie zakresu normy - Norma z 2005 r. dotyczyła rusztowań przejezdnych od wysokości 2,5 m do 8 m (użytkowane na zewnątrz) i od wysokości 2,5 m do 12 m - wewnątrz pomieszczeń. Nowa Norma obejmuje wszystkie konstrukcje poniżej 2,5 m.

Ograniczenie maksymalnej odległości, pomiędzy pomostami - Norma z 2005 r. dopuszczała umieszczenie pomostów roboczych w odstępie 4 metrów, a maksymalną wysokość pierwszego pomostu od podłoża - 4,6 m. Wg nowej Normy odległość pomiędzy pomostami może wynosić maksymalnie 2,25 m, a pierwszy pomost może być zamontowany co najwyżej na wysokości 3,4 m. Co oznacza ta zmiana?

- potrzebna jest większa ilość pomostów oraz systemów zabezpieczeń w postaci poręczy oraz stężeń

- łatwiejszy montaż poręczy wyprzedzających

- zwiększenie wagi konstrukcji i zwiększenie powierzchni parcia wiatru (na zewnątrz)

Kolejność, w jakiej montowane są poszczególne elementy rusztowań - zapisy normy z 2005 r. dotyczące montażu rusztowań, niewystarczająco chronią użytkowników przed upadkiem z wysokości. Problemem jest kolejność, w jakiej montowane są poszczególne elementy rusztowań – najpierw składa się ramy, następnie wiesza pomost, a dopiero po wejściu na niego montażysta zamocowuje poręcz ochronną co sprawia, że przez chwilę montażysta pozostaje niezabezpieczony na wysokości. Wg nowej Normy rusztowania muszą być projektowane w taki sposób, by ich montaż oraz demontaż mogły odbywać się bez konieczności stosowania indywidualnych środków ochrony. Poręcze i stężenia na kolejnym pomoście powinny być mocowane zawsze z pomostu poniżej. Oznacza to, że użytkownicy wchodzący na kolejny pomost przez jego uchylną klapę, będą zawsze chronieni przed upadkiem przez zamontowaną wcześniej na nim poręcz. Podobnie z demontażem - najpierw ma nastąpić zejście na pomost poniżej, demontaż pomostu nad nami i dopiero potem demontaż wyżej zainstalowanego zabezpieczenia.

(komentarz) Nowe zapisy w normie wchodzą w życie od 1 grudnia 2021 r. Od tej daty producenci nie mogą oferować dystrybutorom rusztowań jezdnych nie spełniających nowej Normy. W sprzedaży wciąż jednak mogą się znajdować rusztowania jezdne spełniające wymogi tylko starej Normy.

Od 17 września 2021 r. nowe prawo dopuszcza wykonywanie prac gazoniebezpiecznych przez dwóch pracowników bez nadzoru, pod warunkiem, że przynajmniej jeden z tych pracowników posiada odpowiednie kwalifikacje w zakresie dozoru Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 września 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego

W § 14 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego (Dz. U. z 2010 r. poz. 6) wprowadza się następujące zmiany:

Po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu: 3a. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii lub stanu nadzwyczajnego oraz w okresie nie dłuższym niż 30 dni po odwołaniu tych stanów dopuszczalne jest wykonywanie prac gazoniebezpiecznych przez dwóch pracowników bez nadzoru, o którym mowa w ust. 1, pod warunkiem że przynajmniej jeden z tych pracowników posiada odpowiednie kwalifikacje w zakresie dozoru.

dodaje się ust. 5 w brzmieniu: 5. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii lub stanu nadzwyczajnego oraz w okresie nie dłuższym niż 30 dni po odwołaniu tych stanów dopuszczalne jest wykonywanie prac gazoniebezpiecznych, o których mowa w ust. 4, bez nadzoru, o którym mowa w ust. 1.

Od 1 kwietnia 2021 r. obowiązują nowe kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej - 1033 zł czyli o 49 zł więcej za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu niż teraz - Obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 19 lutego 2021 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej)

Od 21 stycznia 2021 r. wchodzą w życie zmiany do rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego. Zmiany dotyczą przeprowadzania kontroli źródeł promieniowania jonizującego oraz wprowadzenia nowego wzoru karty ewidencyjnej źródła wysokoaktywnego - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego